Cykl menstruacyjny, inaczej zwany miesiączkowym, to szereg powtarzających się regularnie przemian w narządach kobiety, w odpowiedzi na cykliczne zmiany hormonalne. Zadaniem cyklu miesiączkowego jest przygotowanie organizmu kobiety do zapłodnienia i zagnieżdżenia zarodka. Długość cyklu liczy się od pierwszego dnia krwawienia miesiączkowego do ostatniego dnia przed następną miesiączką. Trwa on przeciętnie 28 dni, jednak czas trwania może się różnić od 24 do 35 dni. Krwawienie miesiączkowe trwa zwykle 3-5 dni, chociaż zdarzają się także miesiączki tylko jednodniowe lub też dłuższe niż przeciętnie – trwające nawet do 9 dni. Podczas krwawienia miesiączkowego średnio traci się około 80 ml krwi. Pierwsza miesiączka wyznacza początek okresu dojrzałości płciowej. Pojawia się ona zwykle około 13 roku życia, jednak przyjmuje się, że może wystąpić pomiędzy 9 a 16 rokiem życia. Ostatnia miesiączka występuje między 45 a 55 rokiem życia.

Cały cykl miesiączkowy można podzielić na 4 etapy:

1. Faza menstruacyjna - podczas tej fazy dochodzi do złuszczenia się błony śluzowej macicy (endometrium) i wydzielania jej z krwią, czyli krwawienia miesiączkowego. Czas trwania fazy menstruacyjnej jest zróżnicowany i zależy od długości całego cyklu. Średnio faza ta trwa od 1 do 5 dnia cyklu. Mimo iż przyjmuje się, że faza menstruacyjna jest okresem niepłodnym, w niektórych cyklach może się zdarzyć, że ostatnie dni krwawienia są już dniami płodnymi. Pod koniec tej fazy zwiększa się wydzielanie estrogenu.
   
   
   
2. Faza proliferacyjna/folikularna - przedowulacyjna. Faza ta rozpoczyna się pod koniec krwawienia miesiączkowego, zwykle 4 – 6 dnia cyklu. W tym czasie dochodzi do dojrzewania pęcherzyków w jajniku. Czas trwania tej fazy jest zmienny, co ma wpływ na długość cyklu. Śluz na początku fazy jest mętny, lepki i stopniowo zmienia się w rozciągliwy, przejrzysty, śliski. Zwiększa się wydzielanie estrogenu i rozpoczyna się okres płodny cyklu. Koniec tej fazy przypada na owulację - zwykle kończy się 13 - 14 dnia cyklu, w tym czasie temperatura ciała może nieznacznie spadać.
   
   
   
3. Faza owulacyjna - dni płodne. W czasie jej trwania komórka jajowa wędruje do jajowodu, gdzie może dojść do zapłodnienia. W cyklu 28 dniowym przypada to na około 14 dzień. Charakterystyczny dla tej fazy jest wzrost temperatury ciała oraz zwiększenie ilości wydzielanego śluzu z pochwy, o konsystencji surowego białka jajka kurzego. Faza ta trwa około 24 - 48 godzin po owulacji. Jeżeli nie dojdzie do zapłodnienia, komórka jajowa obumiera.
   
   
   
4. Faza sekrecyjna/lutealna - poowulacyjna. Kilka dni po owulacji rozpoczyna się czas niepłodny. Śluz jest bardziej gęsty, lepki, mętny, jego ilość zmniejsza się, a temperatura ciała wraca do normy. Czas trwania tej fazy jest stały i wynosi przeciętnie 12 – 16 dni. Faza ta trwa aż do końca cyklu -ostatni dzień to dzień przed kolejną miesiączką. Podczas tej fazy wytwarza się ciałko żółte, które jest odpowiedzialne za zwiększone wydzielanie estrogenu oraz progesteronu niezbędnego do utrzymania ciąży. Jeżeli nie dojdzie do zapłodnienia komórki jajowej, ciałko żółte zanika i obniża się poziom hormonów - głównie progesteronu.

Konsultacja medyczna: dr nauk med. Adam Mościcki, specjalista ginekolog - położnik