Czy istnieje idealny rodzaj antykoncepcji? Każda metoda zapobiegania ciąży ma swoje wady i zalety, ale ich różnorodność pozwala na wybranie tej najbardziej dla nas odpowiedniej. W przypadku niepowodzenia stosowanej metody lub niezastosowania żadnego rodzaju antykoncepcji podczas stosunku, istnieje także możliwość przyjęcia tabletki antykoncepcyjnej (tzw. pigułki „po”), która zapobiega zajściu w ciążę. Stosowanie metod hormonalnych zapobiegających ciąży po stosunku nazywamy antykoncepcją „po” lub „awaryjną”.

Prezerwatywa

Męskie prezerwatywy są jedną z najczęściej stosowanych metod antykoncepcji. Metoda ich działania polega na uniemożliwieniu kontaktu plemników z komórką jajową poprzez ich zatrzymanie w prezerwatywie. Stosowana poprawnie, prezerwatywa wykazuje bardzo dużą skuteczność. Jej dodatkową zaletą jest zabezpieczenie przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Niestety nie zawsze jest używana zgodnie z zaleceniami. Nieprawidłowe nałożenie prezerwatywy, założenie jej w po rozpoczęciu stosunku, a nie przed nim lub mechaniczne uszkodzenie, np. poprzez gryzienie, może doprowadzić do jej uszkodzenia, zwiększając ryzyko zajścia w ciążę.

Pigułka

Doustna antykoncepcja jest stosowana przez ponad 100 milionów kobiet na całym świecie. Zaletą antykoncepcji hormonalnej jest jej duża skuteczność. Obok klasycznej tabletki zawierającej dwa hormony – estrogen i progestagen, dostępna jest także tzw. mini pigułka, która posiada tylko jedną substancję czynną – progestagen. Minusem doustnej antykoncepcji jest konieczność przyjmowania tabletek codziennie o ustalonej godzinie, co wymaga pewnej dyscypliny i stwarza problem w przypadku pominięcia dawki. Dodatkowo dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna stosowana przez dłuższy czas zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Plaster hormonalny

Innym sposobem przyjmowania antykoncepcji hormonalnej jest stosowanie specjalnych plastrów przyklejanych na skórę, uwalniających analogiczne hormony do tych w tabletkach. Plaster należy zmieniać co 7 dni, z tygodniową przerwą na miesiączkę po 3 tygodniach stosowania. Choć ta metoda jest wygodniejsza i wymaga mniejszej samokontroli w porównaniu z pigułką, należy mieć na uwadze jej ograniczenia – ryzyko odklejenia się plastra czy skórne reakcje alergiczne.

Wkładka wewnątrzmaciczna (spirala) 

Stosowanie wkładek wewnątrzmacicznych jest wciąż popularną metodą antykoncepcji, zwłaszcza wśród kobiet które już mają dzieci. Wkładki wewnątrzmaciczne zapobiegają ciąży na kilka sposobów – stanowią mechaniczną barierę dla spermy, zmniejszając ilość plemników docierających do jajowodów, wpływają na śluz szyjkowy czyniąc go mniej przyjaznym dla plemników oraz powodują zmiany w błonie śluzowej macicy uniemożliwiające zagnieżdżenie zarodka. Ich skuteczność jest wysoka – w przypadku wkładek uwalniających hormony, odsetek niepowodzeń tej metody wynosi 0,2% rocznie.

Należy jednak mieć na uwadze działania niepożądane wkładek – ryzyko przemieszczenia i perforacje macicy. U części kobiet mogą powodować nieprawidłowe krwawienia, bóle pleców i w obrębie miednicy. Gdy dojdzie do zapłodnienia istnieje większe ryzyko ciąży pozamacicznej. Wkładki wewnątrzmaciczne nie mogą być stosowane w przypadku niewyjaśnionych krwawień z pochwy, stanów zapalnych i wad budowy macicy. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku wcześniejszej ciąży pozamacicznej.

Metody naturalne 

Pojęcie naturalnych metod antykoncepcji oznacza prowadzenie codziennych obserwacji zmian temperatury ciała, śluzu i szyjki macicy. Na podstawie tych danych ustalane są dni płodne kobiety, podczas których unika się współżycia. Metoda ta jest tania i nie wiąże się z działaniami niepożądanymi, ale charakteryzuje się niską skutecznością – na 100 kobiet stosujących naturalne metody antykoncepcji w ciągu roku od 1 do 50 z nich zachodzi w ciążę.

Antykoncepcja awaryjna 

W przypadku niepowodzenia jednej z metod antykoncepcji, np. pęknięcia prezerwatywy lub pominięcia dawki doustnej antykoncepcji istnieje możliwość zastosowania tzw. pigułki „po”. Środek ten zapobiega zapłodnieniu jeżeli jest stosowany do 72 godzin „po” stosunku.